Kiểm thử hệ thống phần mềm: 4 giai đoạn cần có khi lập kế hoạch kiểm thử

Bài viết của ArMand Nelson, Giám đốc chiến lược BTM Global

Chuyển đổi số và tự động hóa hiện nay không còn là điều quá mới mẻ đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ. Sự tác động mạnh mẽ của đại dịch COVID-19 như một chất xúc tác thúc đẩy các doanh nghiệp nhanh chóng thực hiện triến trình chuyển đổi để tồn tại và phát triển.

Chúng tôi kỳ vọng nhìn thấy được sự tăng cường đầu tư công nghệ số của các doanh nghiệp để mang đến cho khách hàng của họ những trải nghiệm mua sắm tuyệt vời trên mọi kênh phương tiện truyền thông … Chúng tôi cũng kỳ vọng các nhà cung cấp công nghệ và dịch vụ tập trung vào vấn đề ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong việc quản lý quy trình hoạt động doanh nghiệp từ khâu lập nhu cầu kế hoạch, quản lý chuỗi cung ứng, quản lý tồn kho, dự báo bán hàng, marketing, …

Để áp dụng các công nghệ mới, đánh giá khả năng tích hợp và tính đáp ứng của hệ thống đòi hỏi doanh nghiệp phải có sự chuẩn bị kỹ về nguồn lực và lên kế hoạch thực hiện chi tiết, một phần không thể thiếu trong kế hoạch đó là kiểm thử hệ thống trước khi đưa vào sử dụng.

Kiểm thử hệ thống phần mềm quản lý doanh nghiệp nghe có vẻ đơn giản nhưng sẽ là sai lầm nếu doanh nghiệp không xác định đúng các giai đoạn và thời gian cần thiết để hoàn thành kiểm thử một hệ thống mới.

Chúng ta hãy xem xét bốn giai đoạn kiểm thử chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị và lập kế hoạch tốt hơn cho quá trình chuyển đổi số.

Các giai đoạn kiểm thử hệ thống phần mềm quản lý doanh nghiệp (đặc biệt doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ)

Với hầu hết các dự án chuyển đổi số, các doanh nghiệp thường chọn một đối tác triển khai có kinh nghiệm triển khai cho các doanh nghiệp cùng ngành hoặc các ngành tương tự. Đối tác triển khai sẽ phân tích thiết kế và xây dựng giải pháp, tích hợp, kiểm thử hệ thống cũng như hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn một nhà cung cấp giải pháp công nghệ hàng đầu thế giới như Oracle Retail hay Oracle NetSuite ERP.

Việc kiểm thử hệ thống sẽ được thực hiện sau khi đối tác triển khai đã cấu hình hệ thống đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Dưới đây là những giai đoạn kiểm thử thường được áp dụng tại các dự án chuyển đổi số của doanh nghiệp bán lẻ:

Giai đoạn kiểm thử chức năng

Kiểm thử chức năng sẽ cho thấy việc cấu hình hệ thống có đáp ứng từng quy trình nghiệp vụ, chức năng mà doanh nghiệp hay không. Thỉnh thoảng sẽ có các vấn đề phát sinh trong bước kiểm thử quan trọng này.

Nếu kiểm thử chức năng phát sinh vấn đề trong việc cấu hình hệ thống, doanh nghiệp sẽ phải đưa ra quyết định thay đổi quy trình hoạt động để tuân thủ theo yêu cầu của hệ thống hoặc thống nhất các yêu cầu thay đổi để đối tác triển khai thực hiện cập nhật tính năng mới cho phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp.

Tính năng hiệu chỉnh có thể là thay đổi quy trình ứng dụng hoặc bổ sung thêm trường thông tin lên màn hình nhập liệu. Việc hiệu chỉnh tính năng là điều cần thiết để vận hành hệ thống nhưng có trường hợp sẽ phát sinh thêm chi phí đầu tư hoặc có thể gây rủi ro trong tương lai các tính năng hiệu chỉnh sẽ không tương thích với các bản nâng cấp của hệ thống.

Một khi các cấu hình và tính năng hiệu chỉnh của hệ thống phần mềm hoạt động theo đúng như mong muốn của đơn vị triển khai thì xem như hệ thống hoàn thành việc xây dựng.

Giai đoạn kiểm thử tích hợp

Kiểm thử tích hợp cho doanh nghiệp thấy khả năng kết nối dữ liệu giữa các phân hệ trong cùng hệ thống hoặc với một hệ thống khác như Ecommerce, POS, CRM, …

Doanh nghiệp và đối tác triển khai sẽ kiểm tra và đánh giá các quy trình tích hợp, giao diện, luồng dữ liệu kết nối giữa các phận hệ/hệ thống có đúng theo thiết kế ban đầu.

Kết quả kiểm thử tích hợp thành công khi hệ thống tích hợp cung cấp được số liệu và báo cáo đúng theo yêu cầu doanh nghiệp.

Giai đoạn kiểm thử toàn hệ thống

Kiểm thử toàn hệ thống là giai đoạn quan trọng để đảm bảo chất lượng hệ thống, mang lại lợi ích và giá trị cho doanh nghiệp. Giai đoạn kiểm thử này nhằm xác định việc thực hiện toàn bộ chức năng hệ thống đúng như mong muốn của doanh nghiệp. Các chức năng được thực hiện từ đầu đến cuối theo nghiệp vụ thực tế của doanh nghiệp.

Một số quy trình cơ bản của hệ thống: quy trình bán hàng, mua hàng, quy trình nhập kho, quy trình thanh toán, …

Ví dụ kiểm thử quy trình bán hàng từ đầu đến cuối: khi có đơn hàng mới, hệ thống xác định lượng hàng đang có sẵn tại kho, nếu đủ số lượng đặt hàng thì thông báo cho bộ phận kho làm phiếu xuất kho, bộ phận điều phối đến kho lấy hàng, chuyển cho đơn vị vận chuyển đi giao hàng, đồng thời kế toán xuất hóa đơn gửi khách hàng và thu tiền.

Giai đoạn kiểm thử chấp nhận bởi người dùng

Sau khi đã thực hiện kiểm thử từ đầu đến cuối quy trình, bây giờ chúng ta sẽ chuyển sang giai đoạn kiểm thử chấp nhận của người dùng (UAT). Đây là bước kiểm thử cuối cùng trước khi chính thức vận hành hệ thống.

Đối tác triển khai là đơn vị phụ trách chính trong các giai đoạn kiểm thử chức năng, tích hợp hệ thống và kiểm thử toàn bộ hệ thống. Đến giai đoạn kiểm thử chấp nhận bởi người dùng, sẽ được thực hiện bởi doanh nghiệp (người dùng cuối) để xác nhận hệ thống đã làm việc đúng như mong đợi và thỏa mãn yêu cầu người dùng cuối. Đơn vị triển khai đóng vai trò hỗ trợ, cung cấp tài liệu để người dùng cuối thực hiện.

Mặc dù một số người dùng của doanh nghiệp đã được tham gia kiểm thử hệ thống ngay từ giai đoạn đầu, tuy nhiên họ thường là các trưởng bộ phận, trưởng quy trình nghiệp vụ của doanh nghiệp, họ không phải là người thao tác xử lý trực tiếp công việc hàng ngày trên hệ thống. Nên giai đoạn này cần có sự tham gia của người dùng cuối, người trực tiếp xử lý công việc như: kế toán viên, nhân viên kho, nhân viên bán hàng, …

Người dùng cuối hiểu chính xác mục đích của các chức năng trên hệ thống đang sử dụng. Họ sẽ kiểm tra và xác nhận hệ thống có đáp ứng yêu cầu và mang lại lợi ích cho doanh nghiệp hay không. Ví dụ: các thông tin dữ liệu đặt đúng vị trí trên màn hình chưa, số liệu các chỉ tiêu báo cáo tính toán đúng không? Phân quyền chức năng cho người dùng thừa hay thiếu? Số bước thao tác cho một nghiệp vụ có quá phức tạp, …

Giai đoạn UAT thường sẽ không đạt kết quả 100% ngay lần đầu tiên, do đó doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị cho việc điều chỉnh và kiểm thử lại hệ thống từ 2 – 3 lần.

Kiểm thử lại khi nâng cấp hệ thống

Khi nâng cấp hệ thống, đối với doanh nghiệp sử dụng hệ thống server cố định đặt tại văn phòng, họ có thể tự chọn thời điểm nâng cấp. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp sử dụng nền tảng công nghệ điện toán đám mây, việc nâng cấp hệ thống sẽ phụ thuộc vào nhà cung cấp dịch vụ. Trong điều kiện lý tưởng, họ sẽ thông báo thời gian nâng cấp hoặc kế hoạch nâng cấp định kỳ cho doanh nghiệp.

Một lưu ý là dù doanh nghiệp đang chạy hệ thống trên nền tảng công nghệ điện toán đám mây hay server cố định đặt tại văn phòng thì nên thực hiện việc kiểm thử hệ thống sau mỗi lần nâng cấp. Và đừng quên kiểm tra các tính năng hiệu chỉnh của hệ thống có bị ảnh hưởng sau khi nâng cấp hay không.

Tôi đã từng chứng kiến một doanh nghiệp với hơn 1700 tính năng hiệu chỉnh đã không thể kiểm thử toàn bộ hệ thống sau khi cập nhật bản nâng cấp hệ thống từ nhà cung cấp.

Các nhà cung cấp giải pháp công nghệ trên nền tảng điện toán đám mấy sẽ cung cấp cho doanh nghiệp một môi trường kiểm thử để đảm bảo các cấu hình và tính năng hiệu chỉnh được thực hiện đúng. Nhưng sẽ có trường hợp một số tính năng hiệu chỉnh của hệ thống không còn tương thích, vì vậy doanh nghiệp cần sao lưu gói tính năng hiệu chỉnh trước khi nâng cấp. Với rủi ro tính năng hiểu chỉnh không còn thực hiện được sau khi nâng cấp hệ thống, đơn vị triển khai luôn khuyên doanh nghiệp xây dựng các quy trình chuẩn hóa theo quy trình chuẩn của hệ thống. Việc tạo ra một môi trường kiểm thử khi nâng cấp hệ thống cũng được xây dựng tương tự đối với các doanh nghiệp chạy hệ thống trên server cố định đặt tại văn phòng.

Thêm một điều lưu ý khác, nếu phiên bản nâng cấp mới có quá nhiều sự khác biệt về chức năng, giao diện so với hệ thống đang sử dụng thì doanh nghiệp và đối tác triển khai nên xem xét, đánh giá để thực hiện triển khai dự án nâng cấp hệ thống thay vì thao tác nâng cấp hệ thống thông thường.

Kiểm thử với đối tác triển khai

Khi xây dựng một hệ thống mới, có rất nhiều trường hợp cần phải kiểm thử mà doanh nghiệp không thể thực hiện đồng thời cùng lúc. Doanh nghiệp cần làm việc với đối tác triển khai để lên kế hoạch và sắp xếp thứ tự ưu tiên các trường hợp cần kiểm thử theo mức độ từ cao, trung bình, đến thấp để quá trình kiểm thử được thực hiện một cách hiệu quả nhất.

Liên hệ đơn vị triển khai Oracle NetSuite ERP

Giải pháp Oracle NetSuite ERP của Oracle rất đa dạng và linh hoạt, tích hợp nhiều tính năng khác nhau phục vụ nhiều mảng trong quy trình vận hành doanh nghiệp. Do đó, trong quá trình tìm hiểu tư vấn, các doanh nghiệp nên lựa chọn một đơn vị uy tín, có nhiều kinh nghiệm triển khai giải pháp này để đạt được hiệu quả tốt nhất.